Elk jaar in de week na kerst staat bij ons de container vol met een mengsel van inpakpapier, plastic verpakkingen en die piepschuim-hoekjes waar geen mens ooit iets aan heeft. Vorig jaar heb ik gekeken of dat anders kon zonder dat het feest een project wordt waar niemand zin in heeft.
1. Stof in plaats van papier
Ik heb een stapel lappen stof gekocht op de kringloop — oude gordijnen, restjes katoen, een tafelkleed met een vlek erin. Daar heb ik met een schaar vierkanten van gemaakt van ongeveer 50 bij 50 centimeter. Geen zoom, want dat doet niemand na één keer.
Cadeaus inpakken in stof is verrassend snel als je het een paar keer hebt gedaan: leggen, twee punten knopen, klaar. Geen plakband, geen schaar zoeken. Mijn schoonmoeder vond het aanvankelijk maar niks, maar heeft er inmiddels zelf ook een stapel liggen. De lappen gaan nu het derde jaar in.
2. Eén boom, maar dan een echte met kluit
Wij hadden jarenlang een kunstboom. Die is stuk gegaan en toen bleek de discussie ingewikkelder dan ik dacht: een kunstboom moet je zo'n twintig jaar gebruiken voordat hij beter uitpakt dan elk jaar een echte. Dat gaat bijna niemand halen.
We hebben nu een boom met kluit in een pot, die in januari de tuin in gaat en in december weer naar binnen komt. Dit is het derde jaar. Hij ziet er wat scharrelig uit — dat moet ik eerlijk zeggen, het is geen perfecte kegel — maar hij leeft nog.
3. Minder eten koken dan je denkt nodig te hebben
De grootste afvalpost bij kerst is voedsel, niet verpakking. Bij ons ging er standaard een schaal met vlees en twee bakjes salade de prullenbak in, omdat we altijd voor vijftien mensen kookten terwijl er negen kwamen.
Ik reken nu strak: 150 gram vlees of vis per persoon in plaats van 250, en één salade minder dan mijn gevoel zegt. Er is nog nooit iemand hongerig weggegaan. En de mensen die willen doorschuiven naar het toetje kunnen dat nu, in plaats van dat ze zich door een derde gang worstelen.
4. Eén cadeau per persoon, maar dan een goede
Dit was de spannendste, omdat ik bang was dat het gierig zou overkomen. We hebben het voorgesteld als "we trekken lootjes en kopen één ding waar diegene echt iets aan heeft" en iedereen was opgelucht. Achteraf denk ik dat mensen dit vaker willen dan ze durven zeggen.
En wat we hebben laten vallen
Zelfgemaakte kaarsen als cadeau. Ik heb een middag met soja-was en oude potjes gestaan, het werd een enorme troep in de keuken, en het resultaat was dat ze na twintig minuten branden een put in het midden hadden en de rest van de was niet meer opbrandde. Twintig euro aan materiaal, drie uur werk, en negen kaarsen die niemand echt wilde.
Dat is denk ik het punt: sommige dingen zijn beter als je ze gewoon koopt van iemand die er verstand van heeft. Duurzamer leven is bij mij vooral minder gaan doen, niet meer zelf gaan maken.
